Nefis nedir?

Nefis, insanın özü, kendisi, ilahi latife, kötü huyların ve süfli arzuların kaynağı anlamında kullanılan terimdir.

Sözlükte “ruh, can, hayat, hayatın ilkesi, nefes, varlık, zat, insan, kişi, heva ve heves, kan, beden, bedenden kaynaklanan süfli arzular” gibi manalara gelen nefs kelimesi, Kur’an’da “ruh” anlamında kullanıldığı gibi “zat ve öz varlık” manasında da kullanılmıştır (Âl-i İmran 3/28, 30).

İnsanı ilahi hitaba muhatap kılarak onun sorumlu tutulmasına sebep olan nefse kötülüğü emretme (Yusuf 12/53), nefsi ve yaptığı kötülükleri kınama (el-Kıyamet 75/2), daha ileri bir aşamada huzura erme (el-Fecr 89/27) gibi birbirinden farklı görevler yüklenmiştir.

Ruh anlamına gelmesi, Allah’ın “emr”inden olan ruh Hakkında çok az bilgiye sahip olunması (el-İsra 17/85) ve birçok zıt mana içermesi nefsin tanımlanmasını zorlaştırmış; hayır-şer, sevap-günah, iyilik-kötülük gibi zıtlıkların konusu ve öznesi olarak görülmesi bazan olumlu yönünü, bazan da olumsuz yönünü öne çıkaran tanımların yapılmasına sebep olmuştur.

Kur’an ve hadislerde nefsin çeşitli niteliklerinden söz edilir. Bu hususlar, nefsin ne olduğunu açıkça ifade etmese de birtakım ipuçları vermesi bakımından önemlidir. Nitekim nefse dair yapılan tanımlarda bu ipuçlarından faydalanılmıştır. Sahabiler ve onları takip eden ilk iki nesil nefsin tarifini yapmaya ihtiyaç duymamıştır (İbn Kayyim el-Cevziyye, s. 178).

Kur’an’da Allah’ın (Âl-i İmran 3/28, 30; el-Maide 5/116; el-En‘am 6/12, 54; Taha 20/41) insanların ve cinlerin (el-En‘am 6/130), hatta cansız putların (el-Enbiya 21/43; el-Furkan 25/3) nefsinden bahsedilmiş, ancak meleklerin nefislerinden söz edilmemiştir. İnsan nefisle beden birlikteliğinden oluşan bir varlıktır; bedene hayatiyet veren nefistir.

Nefse yüklenen zıt sıfatları dikkate alarak bir bedende üç, dört veya beş nefsin mevcut olduğunu kabul edenler bulunmakla birlikte nefsin genellikle bölünmez ve parçalanmaz bir tek şey olduğu görüşü benimsenmiştir. Nefsin yaratılması, insanların yaşaması, üremesi ve dünya için çalışmaları içindir. Allahü teala nefsi böyle nice faydalar için yarattı.

Fakat bütün insanlara merhamet ederek, acıyarak, nefse uymağı frenlemeleri, ona hakim olup, zararlarını önlemeleri için insanlarda akıl da yarattı. (Şerefeddin Yahya Müniri) Nefse uymaktan kurtulmak, dünya nimetlerinin en büyüğüdür. Çünkü nefs, Allahü teala ile kul arasındaki perdelerin en büyüğüdür. (Ebu Bekr Tamistani) Nefse, günahlardan kaçmak, ibadet yapmaktan daha güç gelir. Onun için günahtan kaçman daha sevabdır.

Herkese gerekli olan nefsini tanımasıdır. Çünkü nefsi bilmek, onu tanımak mühim bir meseledir. Bir kimse nefsin zilletini, güçsüzlüğünü ve yok olacağını bilse Rabbini de İzzet, Kudret ve Beka ile bilecektir. Kişi ancak nefsini tanımasıyla, Rabbini hakkıyla tanıyabilir. Bu sebeple akıllı olan kimsenin nefsinin istek ve arzularına fırsat vermemesi ve gevşeklik yapmaması gerekir.

Yoksa nefis, cehalet bataklığında meşgul iken ölüm gelip çatabilir. O zaman hakikat yolunu bulma imkanıda kalmaz. Fırsat elden kaçmış olur. Bunun için nefsimizi iyi tanıyıp asıl geldiği istikametine sevketmemiz lazımdır. Nefis kişinin durumu ve terbiye etme itibariyle birkaç kısma ayrılmaktadır. Buna göre herkes kendi durumuna bakarsa nefsinin hangi mertebede olduğunu bilebilir.

Nefis, insanın bineğidir. Bu dünya imtihanında başarılı olmak ve menzile varmak için bu bineğe ihti-yacımız vardır. Ancak nefsi, arzu ve ihtiyaçlarını terk etmek değil, terbiye etmekle mükellefiz. Hedefe ulaşmak için ona iyi bakmamız lazımdır. Ama fazlaca şımartırsak, bu bizim için felaket olur. Nefsimizi kendimize hizmet ettirmeliyiz. Biz nefsimizin hizmetine girersek, tehlike başlamış demektir. Onun için nefsin mertebelerini bilmemiz gereklidir.

Sözlükte "nefis" ne demek?

1. Öz varlık, kişilik.
2. Pek hoş, istek uyandıran, çok güzel.
3. İnsanın yeme, içme gibi dirimbilimsel gereksinmelerinin tümü.

Cümle içinde kullanımı

İnsan yalnız nefsini düşünmemeli.
Çoğunu kendi nefsini kurtarmak için öldürmüştü.
- Ö. Seyfettin

Nefis kelimesinin ingilizcesi

adj. excellent, exquisite, fine, marvellous, marvelous, beautiful, delicious, yummy, dainty, ambrosial, awfully nice, beyond praise, delectable, peachy, scrumptious, stunning
adv. delightfully
interj. yummy, yum yum
Köken: Arapça

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç